Бүген мөлкәти мөнәсәбәтләр өлкәсендә коррупция куркынычы кимүгә ирешү муниципаль берәмлекләр эшчәнлегендә иң актуаль мәсьәләләрнең берсе булып тора. Бюджет акчаларын, шулай ук дәүләт һәм муниципаль мөлкәтне максатчан һәм нәтиҗәле файдалануны тәэмин итү бурычы кискен тора.
Җир-мөлкәт мөнәсәбәтләре — коррупция куркынычының төп чыганагы
Муниципаль хакимият органнары карамагындагы төп ресурслар булып торак һәм торак булмаган фонд объектлары, муниципаль предприятиеләр, учреждениеләр, җир кишәрлекләре тора. Җир — муниципаль милекнең иң мөһим элементы. Һәм ул җирле үзидарә органнарында коррупция күренешләренең төп сәбәбе булырга мөмкин.
Палата эшчәнлеге: салым булмаган керемнәр һәм аренда мөнәсәбәтләре
Зәй муниципаль районы Мөлкәт һәм җир мөнәсәбәтләре палатасы рәисе вазифаларын башкаручы Гөлназ Фәвис кызы Оборина белән әңгәмәбез барышында, җир-мөлкәт мөнәсәбәтләре өлкәсендә коррупция күренешләрен профилактикалау турында сөйләштек.
— Гөлназ Фәвисовна, районның җирле үзидарә органнары һәм муниципаль учреждениеләре тарафыннан кулланылучы муниципаль милекне тикшереп торуны оештыру турында сөйләгез әле.
— Районның җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре палатасы җир кишәрлекләрен рәсмиләштерү, муниципаль милекне инвентаризацияләү, бәяләү буенча зур эшләр башкара. Муниципаль мөлкәтне нәтиҗәле файдалану өчен шартлар тудыру төп бурычларның берсе булды һәм шулай булып кала да. 2026 елның беренче яртыеллыгында мөлкәт һәм җир ресурсларын файдаланудан район бюджетына салым булмаган керемнәр күләме 35,2 млн сум белән исәпләнә, бу 2025 елның шул ук чорына карата 117% тәшкил итә.
— Җир кишәрлекләрен арендалау мәсьәләсенә тукталсагыз иде.
— Палата мәгълүматлары базасында агымдагы елның 1 июленә җирләрне арендалау буенча гамәлдә 2339 килешү булуы билгеле. Алардан ярты ел эчендә район бюджетына 16,7 млн сумнан артык акча җыелган. 6 ай дәвамында исә җир кишәрлекләрен арендалау буенча 116 килешү төзелгән. Тагын җир кишәрлекләрен сатудан 3,3 млн сум кергән. Гражданнарга милеккә 48 җир кишәрлеге бирелгән, шул исәптән 22се шәхси торак йортлар төзегәннән соң сатып алынган. 502 җир кишәрлеге сроксыз файдалануга бирелгән. Моннан тыш, күчемсез милек объектларын арендалау өчен түләүләрдән бюджет 1,55 млн сумга тулыланды.
Күп балалы гаиләләрне җир белән тәэмин итү
— Күп балалы гаиләләрнең түләүсез җир кишәрлекләре алуга хокукларын гамәлгә ашыру ничек бара?
— Күп балалы гаиләләргә җир кишәрлекләрен түләүсез бирү турындагы Федераль законны гамәлгә ашыру кысаларында 2012 елдан башлап әлеге категориядәге гаиләләрне җир кишәрлекләре белән тәэмин итү буенча даими нигездә эш оештырылды. 1013 гаилә бушлай җир кишәрлекләре алды. Шуларның 802се — Зәй шәһәрендә шәхси торак йорт төзелеше өчен, 1се — бакчачылык өчен, 210ы районда шәхси ярдәмче хуҗалык алып бару өчен кишәрлекләр алдылар.
Хәзерге вакытта җир кишәрлеген түләүсез алу хокукына ия гражданнар исемлегенә кертелгән барлык күпбалалы гаиләләр дә җирләр белән тәэмин ителгән. Районда яңа гариза бирүче гаиләләрне тәэмин итү өчен җитәрлек күләмдә җир кишәрлекләре бар. Шулай ук 2025 елда һәм 2026 елның узган чорында Татарстан Республикасы законын үтәү йөзеннән өч һәм аннан күбрәк баласы булган гражданнарга җир кишәрлеге бирү өчен, Зәй районы территориясендәге 670 җир кишәрлеге Чаллы шәһәре муниципаль берәмлеге милкенә тапшырылды.
Дәүләт күчемсез милек реестрын актуальләштерү
— Дәүләт күчемсез милек реестрында мәгълүматларны актуальләштерү буенча нинди эш алып барыла?
— Соңгы 3 елда элек исәпкә алынган күчемсез милек объектларының хокук ияләрен ачыклау турындагы Федераль законны үтәү буенча эш алып барылды, аның максаты теркәлмәгән күчемсез милек милекчеләрен ачыклау һәм мондый белешмәләрне Бердәм дәүләт күчемсез милек реестрына кертү, шулай ук объект үз яшәешен туктаткан очракта мондый күчемсез милек турындагы белешмәләрне Бердәм дәүләт күчемсез милек реестрыннан төшереп калдыру иде. Әлеге эш уңай нәтиҗәләр күрсәтте, бүгенге көндә мондый күчемсез милек объектлары калмады.
Агымдагы елда акцент 2025 елның 1 гыйнварына кадәр вафат булган затларның аерым теркәлгән яисә өлешле милкендә булган мөлкәтен (урыннарын, биналарын, җир кишәрлекләрен) ачыклауга ясалды.
Әгәр граждан вафат булганнан соң аның закон буенча да, васыять буенча да варислары калмаса, яисә барлык варислар мирастан баш тартса, яки алар лаексыз дип танылса, мондый мөлкәт мәшәкатьле дип таныла һәм ул муниципаль милеккә күчәргә мөмкин. Бу РФ Гражданлык кодексының 1151 маддәсе белән көйләнә.
Җирле үзидарә органнары мондый мөлкәтне кабул итәргә, аны муниципаль реестрга кертергә һәм аны билгеләнгән тәртиптә файдалануны тәэмин итәргә тиеш. Бу муниципаль милек фондын тулыландыруның мөһим чыганагы. Нинди дә булса сәбәпләр аркасында мирасны рәсмиләштермәгән яки мирасны кабул итү процедурасын тәмамламаган варисларга документларны яңадан карарга һәм нотариуска мөрәҗәгать итәргә тәкъдим ителә.
Коррупция куркынычын киметү чаралары: электрон хезмәтләр
— Мөлкәт һәм җир мөнәсәбәтләре өлешендә коррупция куркынычын киметү өчен районда нинди чаралар күрелә?
— Бүгенге көндә физик һәм юридик затларның җир кишәрлеген яисә күчемсез милек объектын рәсмиләштерү буенча муниципаль хезмәтне алуны җирле хакимият органына кермичә, шәхси дәүләт хезмәтләре кабинеты аша сорап мөрәҗәгать итү мөмкинлеге бар. Муниципаль хезмәт күрсәтү нәтиҗәсе дә шулай ук шәхси кабинетта күрсәтеләчәк. Шулай ук җир кишәрлекләрен сату буенча сату-алу эшләре дә электрон рәвештә башкарыла, коммерцияле күчемсез милек өчен генә түгел, шәхси торак төзелеше, шәхси ярдәмче хуҗалык һәм бакчачылык алып бару өчен дә.
Бу сатуда катнашучыларның географиясен киңәйтә һәм кишәрлекләрнең сату бәясен күтәрергә мөмкинлек бирә. Закон дәүләт яисә муниципаль милектәге җир кишәрлекләрен милеккә яисә арендага бирү буенча аукционнарны электрон рәвештә үткәрү тәртибен һәм үзенчәлекләрен билгеләде.
Аерым алганда, аукционда катнашу өчен гаризалар электрон рәвештә бирелә, аукцион уздыру турында хәбәр итү, гаризаларны карау, аукцион уздыру беркетмәләре һәм аукцион нәтиҗәләре турындагы беркетмә электрон мәйданчыкта бастырып чыгарылырга тиеш.
2026 елның беренче яртыеллыгында электрон сәүдә мәйданчыгыннан файдаланып 11 транспорт чарасы, 5 күчемсез милек объекты сатылган, җир кишәрлекләрен арендалау һәм сату-алу шартнамәсе төзү хокукына электрон аукцион уздыру турында 14 хәбәрнамә бастырылган. Нәтиҗәләр буенча 2,68 млн сумлык 20 килешү төзелгән. Шулай ук, Татарстан Республикасы буенча Росреестр идарәсендә теркәлергә тиешле барлык документлар электрон рәвештә җибәрелә.
Киләчәк планнар: салым булмаган керемнәр җыю өстенлек булып кала
— Киләчәк чорларга палата эшенең планнары нинди?
— Палатаның 2027 елга планнарында, элеккеге кебек үк, беренче урында — салым булмаган керемнәр җыю тора. Муниципаль мөлкәтне һәм җир кишәрлекләрен файдаланудан һәм сатудан планлы керемнәр алуны дәвам итү, аренда түләүләре буенча җирле бюджет алдындагы бурычларны түләтү буенча суд эшләрен алып бару, файдаланылмый торган муниципаль мөлкәтне хуҗалык әйләнешенә җәлеп итү, электрон мәйданчыкта торглар үткәрү практикасын дәвам итү күздә тотыла.
Нет комментариев